Ruchy masowe

Ruchy masowe polegają na przemieszczaniu się zwietrzeliny i przypowierzchniowych skał luźnych oraz zwięzłych w obrębie stoków pod wpływem oddziaływania sił ciężkości.
Na stokach równoważy się siła ściągająca oraz siła tarcia i spoistość skały. Jakiekolwiek zaburzenie tej równowagi (zmniejszenie spoistości skały wskutek procesów wietrzenia, zmniejszenie siły tarcia wskutek nasiąkania wodą) wywołuje powstanie ruchów masowych.

Charakter i przebieg ruchów masowych zależy od następujących czynników:
– nachylenia stoku, jako że kąt zsypu dla różnych skał przyjmuje różne wartości,
– budowy litologicznej i tektonicznej podłożą,
– jakości pokrywy zwietrzelinowej,
– warunków klimatycznych (wielkość opadów i wahania temperatury powietrza atmosferycznego),
– spoistość skały: skały luźne przemieszczają się na stokach o niewielkim nachyleniu, skały lite zaś mogą tworzyć pionowe ściany skalne.

Ruchy masowe przebiegają odmiennie na stokach młodych i na stokach dojrzałych.
Stoki młode – na ścianach skalnych dominują procesy odpadania i swobodnego spadania odłamków skalnych do podnóża ściany. Na stokach o nachyleniu 55 – 65° dochodzi do zsuwania, toczenia i ześlizgiwaniu zwietrzelin, przy czym proces ten jest przyspieszony przez deszcz, śnieg i wiatr. W efekcie ruchów masowych na stokach młodych powstają rynny żlebów, u wylotu których tworzą się stożki piargowe.
Stoki dojrzałe – na stokach dojrzałych, o zdecydowanie mniejszym nachyleniu, dochodzi do przemieszczania luźnych pokryw zwietrzelinowych. Przy czym procesy te mogą zachodzić na całym stoku (spełzywanie) lub tworzyć charakterystyczne formy (osuwanie i spływanie).

– Osuwanie zachodzi na stromych stokach pokrytych zwietrzeliną i polega na stosunkowo szybkim przemieszczaniu się w dół. Powstanie osuwiska związane jest najczęściej z podcięciem stoku lub zaburzeniem równowagi stoku wskutek trzęsienia ziemi lub długotrwałych opadów.

Osuwiska możemy podzielić na zwietrzelinowe, ziemne i mieszane.
– spełzywanie – polega na powolnym, niedostrzegalnym przemieszczaniu materiału skalnego pod wpływem siły ciężkości. Zjawisku spełzywania sprzyja: nasiąkanie – wysychanie, zamarzanie – rozmarzanie oraz rozrastanie korzeni roślin.

W klimacie umiarkowanym spełzywanie występuje na stokach zadarnionych, w klimatach zimnych nosi miano soliflukcji, a w klimatach gorących cieczenia.
– Spływanie polega spływaniu po stokach masy powstałej przez połączenie wody z pokrywą zwietrzelinową lub ziemną pokrywającą stok. Spływy powstają nawet na mało nachylonych stokach, czemu sprzyja duża grubość nasiąkliwych utworów, skąpa pokrywa roślinna lub jej brak, długotrwałe opady powodujące nasycenie wodą. Rozróżniamy spływy; błotne, ziemne i gliniasto – gruzowe.
Artykuł z serwisu Airstar.pl Darmowe artykuły do przedruku
Autor: Beata

Podobał Ci się ten artykuł naciśnij że lubisz to
Podziel się z nami swoją wiedzą i doświadczeniem. Dodaj artykuł na Airstar.pl

POBIERZ TEN ARTYKUŁ
(zaznacz kod HTML poniżej i skopiuj na swoją stronę)
UWAGA: Pamiętaj by nie modyfikować treści artykułu.
Darmowe korzystanie z naszych artykułów zobowiązuje do zamieszczania ich w niezmienionej formie.